Is Jodium wel goed voor de Schildklier en is Kelp veilig?

In deze video legt Verjongingscoach Jesse van der Velde uit waarom 6 miljoen Nederlanders dagelijks te weinig jodium eten. Ook leer je in deze video wat goede bronnen van jodium zijn en of kelp veilig is. Bovendien ontdek je waarom onze schildklier niet het enige orgaan is dat jodium nodig heeft om hormonen te produceren.

In dit artikel:

Waarom jodium cruciaal is voor een goede gezondheid

Jodium, ook vaak jood genoemd, is een scheikundig element met symbool I en atoomnummer 53 dat tot de groep van de halogenen behoort. Het element werd in 1811 ontdekt door de Franse wetenschapper Bernard Courtois, de zoon van een producent die salpeter won uit zeewier om er buskruit van te maken. Jodium wordt tot op de dag van vandaag voor diverse toepassingen gebruikt, waaronder als ingrediënt in ontsmettingsmiddel, schimmelremmende middelen en medicijnen, maar de meesten van ons kennen het als een een belangrijk mineraal (sporenelement) dat een gezonde schildklierfunctie bevordert.

Eén van de belangrijkste functies van jodium in het lichaam is dat het nodig is voor de aanmaak van schildklierhormonen in de schildklier. De twee belangrijkste schildklierhormonen die de schildklier produceert zijn:

  • T4 (thyroxine): dit is een prohormoon (precursor) dat 4 jodiumatomen bevat en waarvan de aanmaak wordt geregeld door de hypothalamus en de hypofyse, die respectievelijk TRH (TSH-releasing hormone) en TSH afscheiden. De schildklier wordt vervolgens door de TSH productie gestimuleerd om T4 te maken. T4 wordt voor 99,98% gebonden aan de transporteiwitten thyroid bindend globuline (TBG), pre-albumine en albumine. De overige 0,02% wordt vrije T4 genoemd en is in staat om biologische effecten tot stand te brengen, zoals een beïnvloeding van de hormoonspiegel in het lichaam.
  • T3 (Tri-joodthyronine): dit is een schildklierhormoon dat 3 jodiumatomen bevat en gevormd wordt in de schildklier of uit het schildklierhormoon T4 (thyroxine), met behulp van onder andere vitamine B12 en de mineralen selenium, zink, ijzer en magnesium. T3 wordt voor 99,66% gebonden aan de transporteiwitten thyroid bindend globuline (TBG), pre-albumine en albumine. De overige 0,34% wordt vrije T3 genoemd en is in staat om biologische effecten tot stand te brengen, zoals een beïnvloeding van de hormoonspiegel in het lichaam.

Schildklierhormonen zorgen voor een normale groei en ontwikkeling van botten, spieren en zenuwweefsel en spelen een belangrijke rol bij het energieverbruik, de verbranding van vetten en de regulering van de hartslag en bloeddruk. Een te lage vrije T3 en T4 wordt hypothyreoïdie (trage schildklier) genoemd en een te hoge vrije T3 en T4 wordt een hyperthyreoïdie (overactieve schildklier) genoemd.

Niet alleen je schildklierhormoon maar ook vier andere hormonen zijn afhankelijk van jodium

Jodium is dus essentieel voor een gezonde schildklierfunctie, maar wat veel mensen niet weten is dat er nog vier andere belangrijke hormonen en daaraan gerelateerde lichaamsfuncties afhankelijk zijn van jodium om goed te kunnen functioneren:

  • Insuline (voor je bloedsuikerspiegel): een jodiumtekort wordt door wetenschappers in verband gebracht met insulineresistentie en diabetes type 2 (Al-Attas et al., 2012[1])
  • Cortisol (het “stresshormoon” dat ook een ontstekingsremmer is): mensen met een te laag cortisolgehalte hebben vaak een jodiumtekort (o.a. Girling et al., 2007[2])
  • Testosteron (“verjongingshormoon): mannen met een trage schildklier hebben vaak een te laag testosteron, wat betekent dat met een verhoogde jodiuminname het testosterongehalte positief kan worden beïnvloed (Cavaliere et al., 1988[3])
  • Groeihormoon (“verjonginghormoon”): tussen schildklierhormonen en groeihormoon vindt een belangrijke wisselwerking plaats om de botgroei te reguleren, dus een vertraagde schildklierwerking als gevolg van een jodiumtekort kan van invloed zijn op de groeihormoonfunctie (o.a. Jorgensen et al, 1989[4])

Bovendien leidt een jodiumtekort tot een verhoogde oestrogeenproductie. Met de oestrogeendominantie die zo ontstaat wordt het risico op bepaalde vormen van kanker, zoals borstkanker, baarmoederkanker, eierstokkanker, prostaatkanker en verschillende andere vormen van oestrogeen-gerelateerde kanker, verhoogd (Stadel, 1976[5])

6 miljoen Nederlanders eten te weinig jodiumrijke voeding

Naar schatting 37,5% van alle Nederlanders krijgt minder dan 100 microgram jodium per dag binnen, wat betekent dat 6 miljoen Nederlanders te weinig jodiumrijke voeding eten (bron: WHO[6]). Om een jodiumtekort onder de Nederlandse bevolking tegen te gaan wordt speciaal zout aan Nederlands brood toegevoegd. Dit zout, dat ook wel bakkerszout wordt genoemd, bevat 50 tot 65 mg jodide per kilo zout en wordt behalve aan brood ook aan andere bakkersproducten zoals koekjes, cake en gebak toegevoegd. Daarnaast bevat jozo keukenzout een kleine hoeveelheid jodide (50 mg kaliumjodide per kilo), om te voorkomen dat mensen niet alleen via de broodconsumptie afhankelijk zijn van voldoende jodiuminname.

Zoals we tegenwoordig weten kleven er een aantal grote nadelen aan de consumptie van brood en geraffineerd tafelzout. Brood is zeer rijk aan “snelle” koolhydraten die de bloedsuikerspiegel sterk doen stijgen, wat bij kan dragen aan het ontstaan van overgewicht en diabetes type 2. Daarnaast bevat brood gluten, een stof waar veel mensen spijsverteringsproblemen van krijgen omdat ze er zonder dat zelf te weten allergisch of intolerant voor zijn. Tafelzout, waar jozo keukenzout onder valt, is zo sterk geraffineerd dat het geen enkele goede voedingsstoffen meer bevat en dus eigenlijk alleen maar een belasting vormt voor het lichaam. Vanwege deze nadelen van brood en tafelzout kiezen steeds meer Nederlanders er tegenwoordig voor om brood en geraffineerd zout te laten staan (bron: Onderzoeksbureau GfK, 2009), met als gevolg dat zij minder jodium binnen krijgen.

Je merkt het niet als je een jodiumtekort begint te krijgen

Als je te weinig jodium binnenkrijgt ervaar je niet direct dat je een jodiumtekort aan het opbouwen bent. Ons lichaam heeft namelijk op diverse plekken in het lichaam jodiumvoorraden aangemaakt, waaronder in de schildklier(hierin bevindt zich 70-80% van alle voorraden), eierstokken, zweetklieren, borsten, prostaat en hersenen, en put uit die voorraden om hormonen aan te maken als het te weinig jodium binnenkrijgt via voeding… Je lichaam steelt in feite dus van de toekomst om met de crisis van het moment om te kunnen gaan! Dit is ook de reden waarom veel Nederlanders geen symptomen van een jodiumtekort hebben, want die treden pas op als je jarenlang veel te weinig jodium binnenkrijgt.

Als je jaren te weinig jodium hebt binnengekregen raken de jodiumreserves in je lichaam op een gegeven moment uitgeput. Je krijgt dan een chronisch jodiumtekort, waarbij de schildklier trager gaat werken en minder schildklierhormonen gaat aanmaken, wat ook wel hypothyreoïdie wordt genoemd. De meest voorkomende symptomen van een chronisch jodiumgebrek zijn:

  • Lusteloosheid, moeheid en/of sloomheid
  • Snel koud krijgen
  • Verminderd libido
  • Tragere hartslag
  • Droge haren en/of haaruitval
  • Somberheid, depressiviteit
  • Slechthorendheid
  • Abnormale gewichtstoename
  • Constipatie
  • Hese, diepere of krakende stem
  • Pafferig gezicht en/of gezwollen ogen
  • Droge en opgezette huid
  • Dikke enkels
  • Spierpijn en spierkrampen
  • Geheugenverlies, concentratiestoornissen

Als je vervolgens niets aan het jodiumgebrek doet kunnen er allerlei ernstige ziektes optreden, waaronder:

  • Struma
  • Trage schildklier
  • Overactieve schildklier
  • Psychische aandoeningen
  • Groei- en ontwikkelingsstoornissen
  • Overgevoeligheid voor straling
  • Miskramen
  • Sterfte in baarmoeder
  • Geboorteafwijkingen (zowel geestelijk als lichamelijk)
  • Obesitas
  • ADHD
  • Gehoor- en spraakstoornissen
  • Verhoogd risico op bepaalde vormen van hormoongevoelige kanker, zoals borstkanker, baarmoederkanker, eierstokkanker en prostaatkanker

Aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) jodium

Voldoende jodium is dus essentieel om gezond te blijven, maar hoeveel jodium dien je nu per dag binnen te krijgen? De Nederlandse Gezondheidsraad doet geen aanbevelingen ten aanzien van de dagelijkse consumptie van jodium, daarom gebruikt het Voedingscentrum op advies van de Gezondheidsraad de Scandinavische aanbevelingen zoals in 2012 vastgesteld door de Nordic Nutrition Recommendations (NNR):

ADH jodium (µg) Maximale dagelijkse hoeveelheid jodium (µg)
Volwassenen 150 600
Baby’s en kinderen 50-120 200-500
Zwangere vrouwen 175 600
Zogende vrouwen 200 600

In bovenstaande tabel kun je lezen dat de dagelijks aanbevolen hoeveelheid jodium erg verschilt van de dagelijkse maximale aanbevolen hoeveelheid jodium. Dit komt omdat artsen en wetenschappers al lange tijd erg voorzichtig zijn met het aanbevelen van de juiste jodiuminname, omdat een te hoge jodiumconsumptie ernstige bijwerkingen kan veroorzaken. Echter, die bijwerkingen treden alleen op bij mensen die een schildklierafwijking hebben, schildkliermedicijnen slikken of gedurende een lange periode een zeer groot jodiumtekort hebben gehad. Als je gezond bent hoef je dus niet bang te zijn dat je bijwerkingen krijgt als je meer jodiumrijke voeding gaat eten (Sircus, 2011[7]).

Jodiumrijke voeding

Jodium is een cruciaal mineraal ter ondersteuning van een goede gezondheid en ter preventie van ziektes, daarom ben er voorstander van om heel bewust voedingsmiddelen en superfoods die rijk zijn aan jodium aan ons voedingspatroon toe te voegen. In onderstaande tabel is te zien welke jodiumrijke voedingsmiddelen je zou kunnen kiezen en hoeveel jodium ze bevatten.

Voedingsbron Portie/dosering Jodium (µg)
Keltisch zeezout Snufje (½ gram) 250
Nori 100 gram 5600
Zeesla 100 gram 9700
Dulse 100 gram 28900
Kombu 100 gram 433000
Zeespaghetti 100 gram 14600
Irish moss 100 gram 34200
Wakame 100 gram 14200
Maca 1 eetlepel 104
Spirulina (jodiumhoudend) 1 eetlepel 16-15000
Marine phytoplankton ½ theelepel (1 gram) 1000-1500
Superfoodies Groene Granola Kokosnoot & Spirulina 35 gram 230
Kelp poeder ½ theelepel (1 gram) 1350
Kelp noodles 100 gram 100000

Je zou misschien bang kunnen zijn dat je teveel jodium binnenkrijgt als je dagelijks kelp of andere jodiumrijke voeding eet. Echter, veel artsen en wetenschappers zijn van mening dat de angst voor teveel jodium ongegrond is, omdat je als je gezond bent alle jodium die je schildklier niet kan opnemen uitscheidt via je urine. De WHO stelt bovendien dat de voordelen van jodium de nadelen ruimschoots overtreffen, daarom kun je er dus maar beter teveel dan te weinig van binnenkrijgen (Andersson et al., 2007[8]). Ook als je bepaalde schildkliermedicijnen gebruikt kun je jodiumrijke voeding eten, al moet dit wel heel voorzichtig worden opgebouwd. In dat geval kun je het beste starten met hele kleine hoeveelheden jodiumrijke voeding, om goed aan te voelen hoe je lichaam erop reageert en of het niet de werking van medicijnen beïnvloedt (raadpleeg wel altijd eerst je arts als je medicijnen slikt en besluit jodiumrijke voeding te gaan eten). Echter, wanneer je geen medicijnen gebruikt is het heel erg aan te bevelen om jodiumrijke voeding te eten, om te voorkomen dat je in de toekomst schildkliermedicijnen moet gaan gebruiken. Een extra voordeel van de meeste jodiumrijke voedingsmiddelen is dat ze ook veel andere belangrijke vitamines en mineralen bevatten die je gezondheid ondersteunen, reden te meer dat ze niet in je dagelijkse voeding mogen ontbreken!

Zoek je een gemakkelijke manier om dagelijks aan je jodiumbehoefte te komen? Dan raad ik je aan met Groene granola van Superfoodies te ontbijten, een paar keer per week een halve theelepel kelp poeder in je groene smoothie doen of af en toe kelp noodles te eten.

Literatuurlijst

[1] Al-Attas, O. S., et al. “Urinary Iodine is Associated with Insulin Resistance in Subjects with Diabetes Mellitus Type 2.” Experimental and clinical endocrinology & diabetes 120.10 (2012): 618-622.

[2] Girling, Joanna, and Christina Cotzias. “Thyroid and other endocrine disorders in pregnancy.” Obstetrics, Gynaecology & Reproductive Medicine 17.12 (2007): 349-355.

[3] Cavaliere, Humberto, Neusa Abelin, and G. Medeiros-Neto. “Serum Levels of Total Testosterone and Sex Hormone Binding Globulin in Hypothyroid Patients and Normal Subjects Treated with Incremental Doses of L‐T4 or L‐T3.” Journal of andrology 9.3 (1988): 215-219.

[4] Jørgensen, J. O. L., et al. “Effects of Growth Hormone Therapy on Thyroid Function of Growth Hormone-Deficient Adults with and without Concomitant Thyroxine-Substituted Central Hypothyroidism*.” The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism 69.6 (1989): 1127-1132.

[5] Stadel, BruceV. “Dietary iodine and risk of breast, endometrial, and ovarian cancer.” The Lancet 307.7965 (1976): 890-891.

[6] WHO rapport “Iodine deficiency in Europe, A continuing public health problem”, 2007

[7] Mark Sircus, AC., OMD: Iodine – Bringing Back the Universal Medicine (2011)

[8] WHO Secretariat, Andersson M, de Benoist B, Delange F, Zupan J. Prevention and control of iodine deficiency in pregnant and lactating women and in children less than 2-years-old: conclusions and recommendations of the Technical Consultation. Public Health Nutr. 2007 Dec;10(12A):1606-1611.

Share:

8 comments

  1. Hallo Jesse,
    Ik ben een schildklierpatiënt en slik dagelijks medicijnen, volgens mijn internist de rest van mijn leven. Ik heb radioactief jodium moeten slikken en dat zou de reden zijn. Wanneer ik vraag aan mijn internist of ik iets kan doen met voeding dan krijg ik te horen dat dit niet kan omdat mijn schildklier niet meer zou werken. Nu ben ik al een tijd bezig met opletten wat ik eet (zoveel mogelijk volgens de hormoonfactor). Nu moest ik deze week weer voor controle naar mijn internist en blijkt dat mijn schildklier weer sneller is gaan werken. Eerst schrok ik (de afgelopen jaren waren de waarden namelijk over het algemeen stabiel) maar later besefte ik me dat dit wellicht kan komen door mijn nieuwe eetgewoonte. Over vier maanden moet ik weer bloedprikken en blijf me vasthouden aan de gezonde eetgewoonte, ben dan benieuwd hoe de waarden dan zijn. Wellicht kan ik dan mijn medicijngebruik gaan afbouwen. Klopt het trouwens dat zeekraal ook jodiumrijk is? Deze heb ik namelijk ook toegevoegd aan mijn boodschappenlijstje.

  2. Hallo,
    Bij mij 3 jaar terug een trage schildklier geconstateerd, aan de thyrax gezet door internist. Wat mij verbaasde was dat er niet gekeken werd hoe je aan een lage waarde komt maar er alleen via medicijnen aan een resultaat word gewerkt . na 1 jaar waren mijn waardes nog steeds bedroevend laag en twijfelde mijn internist zelfs of ik de medicijnen wel slikte. Wat ben ik boos geworden! Ik ben toen (ook) in de alternatie geneeskunde gaan zoeken en bij een homeopaat terecht gekomen. (wel steeds de Thyrax blijven slikken). Zij is met mij aan de slag gegaan met oorzaak en gevolg en ik ben toen kelp poeder gaan gebruiken. Half jaar later bloed getest en voor het eerst een verbetering. Nu begonnen met het afbouwen van de thyrax. Ik durf de internist niet te zeggen dat ik kelp gebruik want hij heeft mij eerder afgeraden andere extra vormen van jodium bij te gebruiken.
    Jammer genoeg heb ik dus zelf een balans moeten vinden in medicijn en jodium gebruik, maar ik ben blij dat ik kelp ben gaan gebruiken.

    En oja, Verder gebruik ik nori vellen die ik fijn snipper en over mijn salades strooi!

  3. Al jaren last van een slechtwerkende schildklier en 1 jaar geleden slikte ik nog 0.175MCG.
    Nadat ik het brood en bewerkt spul heb laten liggen en op de paleotour ben gegaan ben ik na een half jaar met 0.025 mcg omlaag kunnen gaan en nu kan ik weer 0.025 mcg omlaag. De bloedtest die ik eens per jaar laat prikken gaf een iets te hoge TSH en een keurig T4 aan.
    Naast onbewerkt eet ik per week een ons zeekraal naast de 2x in de week vis.
    Wat ben ik blij met mijn huisarts want hij laat mij helemaal vrij in het vermeerderen/verminderen van de Thyrax. Ik voel het zelf dan ook goed aan.

  4. Ik ben 2 weken geleden begonnen met het nemen van kelpasan. Ik begon er erg van te stuiteren, later 1/4 pilletje genomen maar ook daar reageerde ik te heftig op. Zo had en heb ik het nu terwijl ik al dagen gestopt ben ijs en ijskoud.
    Ik nam het vanwege een haperende schildklierfunctie.

  5. Hi Jesse,
    Als je voldoende jodium in je bloed hebt, is het dan wel nodig om een aanvullend supplement te gebruiken? Of kun je ook preventief kelptabletten nemen en zo ja hoeveel moet je er dan nemen?

  6. Beste Jesse

    Omdat ik al jaren vermoeidheidsklachten had en dus niet vooruit te branden was. Dacht ik met kelp dus de oplossing gevonden te hebben en idd al vijf jaar genoeg energie maar ook extreem haaruitval. En geen idee wat ik moet doen stoppen en weer geen energie of doorgaan en mijn haar verliezen. Ik word er wanhopig van.

  7. Weer iemand die zichzelf expert noemt. Als iemand de term super food noemt dan is het een oplichter. Er is niet zoiets als een super food. Dat is een term bedacht door marketing lullo’s.

  8. Michael zo dacht ik er 5 jaar geleden ook over. Zelf heb ik mijn leven te danken aan kelp en andere door jouw genoemde “super foods”. Tijdens mijn eerste zwangerschap heel veel last gehad van allerlei klachten en na de bevalling ging het over een verloop van drie jaar steeds slechter met mij. Altijd de route gevogld van de “normale” geneeswijze maar het werd steeds erger. Op een gegeven moment storte ik in omdat ik naar een stapeltje papier keek en niet meer wist waar ik moest beginnen. Uiteindelijk de diagnose ADHD. Ik moest aan de amfetamines anders zou ik nooit meer normaal kunnen functioneren. Daar zat ik in de tram met mijn dochtertje en aan de amfetamines. Een moment later lag ik op de grond in de tram. Zwart voor mijn ogen en hoorde op de achtergrond de sirenes van de ambulance. Een hartspasme. Heel lang last gehad van naweeen. Dit betekende niet kunnen werken en volgens de dokter kwam dat door een allergie voor amfetamines. Ik besloot het roer om te gooien. Alles na gelezen en ontdekte dat bij een schildklier afwijking je dezelfde symptonen kon krijgen zoals o.a. ADHD. Ik mijn bloed laten testen en ja hoor een zeer grote afwijking. Aan de thyrax. Ik zag het potje en ik kon het niet slikken. Weer syntetische medicijnen. Na veel gelezen te hebben over voeding en “super foods” kan ik weer werken. Heb ik mijn concetratie terug en geen vage klachten meer. Super blij wordt ik hiervan. Van een gezondere levenstijl van controle hebben over wat je lichaam in gaat. Oordelen is makkelijk. Maar het leven is kwetsbaar dat heb ik hiervan geleerd. En de controle behouden over je eigen lichaam en je voeding is een belangrijk onderdeel van dit kwetsbare leven.

Geef een reactie