Stress hormoon cortisol verlagen: herken stress aan deze symptomen

Jaarlijks komen in Nederland zo’n 10.000 mensen door stress in de WAO en 15% van de hoogopgeleide werknemers kampt met burnout klachten, zo blijkt uit cijfers van het CBS. In dit blog lees je over het stress hormoon cortisol en de invloed ervan op ons lichaam. Daarnaast kun je checken in welke stress fase je verkeert.

De manier waarop ons lichaam van nature op stress reageert is in principe gezond. Zodra we in een stressvolle situatie terechtkomen, maakt ons lichaam het kortwerkende stresshormoon adrenaline aan, dat ons op slag startklaar maakt om te vechten of te vluchten. Dit kwam 15.000 jaar geleden goed van pas als we een wild dier tegen het lijf liepen, maar onze manier van leven is nu natuurlijk totaal anders. De fysieke bedreiging van een wild dier of vijand heeft plaats gemaakt voor hele andere stresssituaties: de file, te laat komen, een deadline op werk, heb ik genoeg geld om de maand door te komen, ga ik misschien falen, de kinderen naar school krijgen terwijl je geen ochtendmens bent, je relatie staat onder druk, er komt een reorganisatie op werk. Je lichaam maakt de stress hormonen aan als reactie op de voornamelijk mentale stress, terwijl er geen directe fysieke bedreiging is. Gedurende de dag ervaren we een aantal keren dit soort stresspieken, waardoor ons lichaam op commando adrenaline aanmaakt. Door adrenaline gaat de hartslag omhoog, bloeddruk stijgt, pupillen worden groter, ademhaling versnelt, je gaat zweten. Kort na de adrenalinestoot maakt het lichaam altijd cortisol aan. Cortisol wordt aangemaakt in de bijnieren en zorgt voor herstel van het evenwicht in je hormoonbalans. De energie die jij snel opbrandt onder invloed van de adrenaline, wordt via de cortisol aangevuld. Het hormoon cortisol zorgt ervoor dat de bloedsuikerspiegel stijgt waardoor je energie en doorzettingsvermogen krijgt. Cortisol stimuleert je eetlust en zorgt voor vetopslag, hier ga ik in een volgend blog dieper op in. Als je cortisolspiegel bij herhaling hoog blijft en als dat weken tot maanden duurt, loop je een gezondheidsrisico. Je lichaam wil overleven en denkt steeds dat er extra energie nodig is, zo raken je bijnieren op een gegeven moment uitgeput en produceren nauwelijks nog cortisol. Dan raak je vermoeid en heb je geen energie meer. Cortisol is een belangrijke ontstekingsremmer in ons lichaam. Het wegvallen van dit afweermechanisme is een belangrijk scharnierpunt in de relatie tussen stress en het optreden van allerlei ziekten. Bij het uitblijven van voldoende cortisol krijgen ontstekingen een kans. De Amerikaanse non-profit organisatie ‘Mayo Clinic’ doet wereldwijd medische research en geeft educatie. Zij geven aan dat deze klachten en ziekten kunnen variëren van angst, (ernstige) depressie, spijsverteringsproblemen, hart- en vaatziekten, slaapproblemen, gewichtstoename en concentratieproblemen. Uit onderzoek van het VUmc uit 2010, waarbij speeksel van 2200 deelnemers werd geanalyseerd, blijkt dat cortisol een rol lijkt te spelen bij het ontstaan en beloop van matige depressie en angststoornissen.

Herken stress tijdig
Het bestrijden van stress is van belang. Stress werkt niet alleen verlammend op je vermogen om fris je mogelijkheden te overzien, het ondermijnt ook je gezondheid. Als je toelaat dat stress je leven domineert, raakt je lichamelijke en geestelijke gezondheid langzaam maar zeker aangetast. Check hier welke stress fase je herkent.
Fase 1: Je lichaam verkeert voortdurend in de alarmreactie van vechten of vluchten.
Je baalt van je verplichtingen, ook de leuke dingen worden minder leuk. Je lichaam produceert wel steeds hormonen die je fysiek weer in balans brengen, maar je bent steeds gemakkelijker geïrriteerd. Artsen noemen dit een vroeg vermoedheidsstadium.
Fase 2: Als de stress dagen tot zelfs maanden aanhoudt, vindt er een afweerreactie plaats.
Het lichaam komt in een superwaakzame staat en biedt weerstand tegen de voortdurende stress, ten koste van de bijnieren die te grote hoeveelheden stresshormonen produceren.
Fase 3: Na een tot twee jaar raakt het lichaam langzaam in een staat van grote moeheid.
Er treden nu symptomen van fysieke uitputting op, waaronder rugpijn, gespannen spieren, een onderdrukt immuunsysteem en spierzwakte. Veel mensen ondervinden traagheid en gewichtstoename.
Fase 4: Na meerdere jaren van constante overstimulatie van stresshormonen, raken de bijnieren uitgeput.
De normale productie van hormonen, waaronder de stresshormonen adrenaline en cortisol, is ontregeld en kan zelfs achterwege blijven. Er volgen chronische vermoeidheidsklachten. Een uitgeputte bijnier produceert nog nauwelijks cortisol. ’s Ochtends is er geen cortisolpiek, waardoor je moe wakker wordt. Gedurende de dag bouwt zich echter wel een cortisolpiek op door alle ervaren stress van de hele dag. Je bent ’s avonds alert of zelfs hyper. Je komt moeilijk in slaap en ’s nachts word je een paar keer wakker. Je raakt uitgeput (en je bijnier is het al).

Chronische stress leidt er op den duur toe dat je niet meer kunt voldoen aan de eisen van het dagelijks leven. Het lichaam is uitgeput geraakt en heeft gewoonweg onvoldoende energie om de dag door te komen, of zelfs niet voor normale lichaamsfuncties als voedselvertering, spieropbouw, hormoonsynthese en logisch nadenken. Je bent niet meer productief op werk en huishoudelijke taken zijn al snel teveel en het kost teveel energie om aandacht besteden aan sociale contacten. Als je echt uitgeputte bijnieren hebt, duurt het wel een tijd voor ze herstellen. Reken op minimaal zes maanden voor je op je oude fitte niveau terug bent, maar schrik er ook niet van als het herstelproces langer in beslag neemt.

Zou je graag een persoonlijke analyse van je hormoonhuishouding willen en persoonlijke begeleiding om weer in balans te komen en je energie terug te krijgen? Dan kun je kijken of mijn Maximale Gezondheidsprogramma iets voor je is. Het aantal plaatsen in dit programma is beperkt, wanneer je interesse hebt kun je dat via de pagina in deze link aangeven en dan nemen we contact met je op.

Share:

8 comments

  1. ik herken de verschillende fases niet.
    hoe weet je of je in welke fase zit.
    zoals bijv fase 2.
    je kan het niet vragen aan je lichaam.

  2. Sinds twee jaar heb ik continue luchtweginfecties, een anemie en vermoeidheidsklachten. Nu hoorde ik de afgelopen week dat mijn cortisolwaarde in de ochtend (9.00) vrij laag is. In ieder geval dubieus. De komende week moet ik hiervoor weer te prikken om 8.00. Maakt een uur hiervoor veel verschil? Kun je goed afgaan op twee geprikte waardes? Heb je nog tips waar ik de internist naar moet vragen indien ook deze waardes afwijkend zijn?

  3. Naar mijn idee is het belangrijk om de oorzaken aan te pakken zodat cortisol niet de overhand neemt en het lichaam uitgeput raakt. Rustig aan doen, sporten en gezonden eten zijn hiervoor de basis.

  4. Is het nog mogelijk om je aan te melden voor dit programma en hoe ziet dat er precies uit? Als ik de linkjes volg kom ik op een pagina om in te schrijven op bioprofiel analyse. Ik hoor het graag, daar ik me volledig herken in bovenstaande.

  5. wat moet ik doen als ik me in bijna alles herken?

  6. Ik zou meer willen weten over jullie aanpak. Verzorgen jullie bv bloedtesten om te checken op bv schildklier problematiek etc. En ook zou ik graag een kosten indicatie willen ontvangen.

  7. Ik ben al 6 jaar onder behandeling voor mijn bloeddruk, en wat ik ook moet slikken, ze wordt niet lager dan 180/100.
    Nu heb ik zelf het idee dat er door een hersenbeschadiging (door canabis gebruik, samen met alcohol) constant een signaal naar de bijnieren wordt afgegeven dat er adrenaline aangemaakt moet worden.
    Wat kan ik hier aan doen?
    is er een middel dat die adrenaline aanmaak afremt?

  8. Al langere tijd sukkel ik met mijn gezondheid met allerlei klachten. Na onderzoeken bij een hematoloog (dik bloed) en een cardioloog (hartritme) ben ik nu bij een internist en wordt nu ook mijn cortisol onderzocht. Ik weet de waarde nog niet maar ben me wel aan het oriënteren op dit hormoon. Wat ik hier allemaal lees (ook op andere sites) geeft mij de indruk dat ik fase 3 zit. Mijn lijf ervaar ik met al deze aspecten, sporten lukt niet, geen weerstand tegen langdurige verkoudheid, verstijfde rug- en borstwervels, afvallen lukt niet, snel kramp en stijfheid in spieren….. Onvoorstelbaar deze overeenkomsten !!!
    Ben nu nog nieuwsgieriger naar de uitslagen waarbij ook andere hormonen zijn meegenomen voor het totaalbeeld.

Geef een reactie