zuur base balans herstellen

Zuur base balans herstellen met voeding

Als je eet wat er in de supermarkt te koop is is de kans groot dat je van binnen eigenlijk te zuur bent. En daarmee maak je het je lichaam een stuk lastiger om gezond te blijven. Vaak hoor je dat teveel eiwitten eten zorgt voor verzuring. Dat klopt. Maar de conclusie dat je daarom minder eiwitten moet eten klopt niet. Er is namelijk een veel betere en gezondere manier om de zuur-base balans in je lichaam te herstellen met voeding.

In dit artikel:

zuur base balans herstellen

Voor onze gezondheid zijn eiwitten een heel belangrijke voedingsstof. In vergelijking met onze voorouders (jagers/verzamelaars) eten we eigenlijk al helemaal niet zo veel eiwitten omdat we steeds meer koolhydraten zijn gaan eten. Het grootste probleem is dat we minder groenten en fruit zijn gaan eten. En juist daar gaat het mis als we het over verzuring hebben, zoals we bespreken in dit blog.

Verzuring draagt bij aan diverse gezondheidsongemakken waaronder vermoeidheid, slechte botten en chronische ziekten, zonder dat je dit goed aan de buitenkant kunt zien. Dagelijks aandacht vestigen aan de zuur-base balans van je bord is daarom belangrijk als je je lichaam gezond wilt houden. In het moderne voedingspatroon zitten steeds meer producten die verzurend werken zonder dat we er op letten om die te compenseren. Extra belangrijk is dit artikel voor sporters die veel eiwitten eten voor spieropbouw.

Hoe werkt de zuur-base balans in het lichaam?

Hoe zit dat dan met verzuring in je lichaam? Na de vertering van voedsel in het lichaam blijft er een zure of een basische rest over. Basisch is het tegenovergestelde van zuur en wordt ook wel alkalisch genoemd. Of iets een zure of een basische verteringsrest geeft staat los van de smaak van het voedingsmiddel. Een zure smaak hoeft dus niet aan te geven dat een product verzurend werkt. Een citroen bijvoorbeeld werkt in het lichaam juist basisch. Over het algemeen geven groenten en fruit voor een basische rest, eiwitten en veel voorbewerkte producten die we tegenwoordig veel eten juist een zure.

Het lichaam heeft van nature een licht basenoverschot en probeert dat constant te houden. De pH waarde van ons bloed wordt ontzettend nauw gereguleerd en moet altijd tussen de 7,37-7,45 blijven. Dit hele kleine bereik is essentieel voor het functioneren van de enzymen in ons lichaam, de structuur en de werking van onze botten en weefsels. De zuurgraad hangt dan ook nauw samen met de kwaliteit van leven. Verzuring kan de veroudering versnellen. Uit onderzoek bij 100-jarigen blijkt dan ook dat de pH waarde van het lichaam meer basisch is (De Leth, 2012)[1].

Het lichaam wordt voortdurend blootgesteld aan situaties waardoor de pH waarde van het lichaam uit balans wordt gebracht. Denk aan stresssituaties waarin we ons bevinden, zuurproductie voor de vertering, intensief sporten, of de voeding waar we ons lichaam mee voeden. Daarom heeft het lichaam verschillende manieren om de pH-waarde constant te houden. De eerste manier om een te veel aan zuren te elimineren is uitscheiding via de nieren en, zoals tijdens het sporten, via het zweet. Ook de longen kunnen hierbij een belangrijke bijdrage leveren. Daarnaast heeft het lichaam ook een buffer door opslag van een teveel aan zuren. De zuren worden dan gebonden aan (basische) mineralen (o.a. calcium, magnesium, ijzer, kalk, natrium en zink) om ze te neutraliseren. De belangrijkste opslagbuffer in het lichaam is de bicarbonaatbuffer die voor 52% van de buffercapaciteit opdraait. Is het lichaam erg sterk verzuurd, dan kunnen we ook nog zuren opslaan in eiwitten in ons lichaam. De proteïnebuffer dient zo’n 15% van de buffercapaciteit van ons lichaam (Pruimboom, 2007)[2].

Zolang er voldoende basenvormende voedingsstoffen in het lichaam aanwezig zijn, kan het teveel aan zuren dat overdag in het bind- en vetweefsel wordt opgeslagen ’s nachts via de nieren, huid en longen worden afgevoerd. Maar als er door voeding en andere lifestyle manieren een constante overload is aan zuurvorming, dan kan het hierboven genoemde zuurcompenserende mechanisme het niet meer aan. Dat betekent dat van alle buffersystemen de optimale capaciteit wordt benut en dat op den duur ook de proteïnebuffer vol gaat zitten. Dan worden de zuren op andere locaties in het lichaam onder gebracht. En dat kan tot vervelende gezondheidsproblemen leiden. Dat is wanneer mensen vaak echt problemen gaan voelen. Dit betekent namelijk dat botten, bindweefsel en spieren aangetast gaan worden door de zuren.

Wat gebeurt er in je lijf wanneer de zuur-base balans is verstoord?

Botten en bindweefsel spelen een grote rol bij het reguleren van de zuur-base balans. Onze botten zijn een groot reservoir van mineralen die worden aangesproken wanneer ons lichaam te zuur wordt. Botten dienen als mineraalopslag (calcium, magnesium, fosfaat) en zijn dus in staat om een tekort aan basen in onze voeding te compenseren. Ook bindweefsel kan zuren binden en ook de spieren spelen een rol bij de zuur-base-regulering. Als in de voeding onvoldoende mineralen aanwezig zijn, moet de mineralenvoorraad in de botten, huid en inwendige organen worden aangesproken. Door een te zure voeding verliezen we dus belangrijke mineralen en ontstaan er op den duur tekorten. Het lichaam is uiteindelijk niet meer in staat om de verstoorde zuur-basenbalans te corrigeren en raakt chronisch verzuurd. Dit heet acidose.

De mineralen die worden onttrokken aan haren, huid, botten en tanden zijn ook belangrijk voor de aanmaak van enzymen. Zink bijvoorbeeld is betrokken bij de aanmaak van meer dan 80 verschillende enzymen. Als er een tekort aan mineralen ontstaat raken enzymatische processen die belangrijk zijn voor botten en kraakbeen verstoord. Ook verslechtert de lichaamseigen antioxidantenfunctie. Hierdoor stagneert de bloed- en lymfecirculatie, waardoor ook de zuurstofvoorziening afneemt. Je kunt dit herkennen aan klachten zoals spierpijn, gewrichtspijn, moeheid, huidklachten, schimmelinfecties en ontstekingen.

Jicht, artrose en reuma kunnen ontstaan als de stofwisselingsslakken in kraakbeen en gewrichten worden opgeslagen. Dit gebeurt wanneer de grootste buffers vol zitten. Ze binden daar dan aan de glycosaminoglycanen. Glycosaminoglycanen vormen een belangrijk bestanddeel van weefsels in het lichaam zoals kraakbeen en tussenwervelschijven. Dit type weefsel kun je zien als een veerkrachtige spons. Maar door het binden van de zuren aan deze glycosaminoglycanen neemt de veerkracht van de spons af, waardoor er geen water meer tussen de vezels kan komen. Dit is een belangrijke risicofactor voor het ontstaan gewrichtsklachten zoals artrose. Het weefsel brokkelt af en er ontstaat schade gevolgd door ontsteking.

Ook worden bij verzuring standaard minder mineralen naar de botten toe vervoerd. Die combinatie zorgt ervoor dat de botten armer worden aan magnesium en calcium, wat kan leiden tot osteoporose. Behalve osteoporose en artrose zijn er nog meer symptomen waaraan verzuring ten grondslag ligt, bijvoorbeeld haaruitval of broze nagels. Niet iedereen krijgt alle symptomen, elk lichaam is anders en kiest een eigen pad.

Welk voedsel werkt verzurend?

De belangrijkste zuurvormers in ons voedsel zijn zuivel, geraffineerde granen, eiwit en vet. Eiwit wordt afgebroken tot aminozuren, een proces waarvoor in de maag zoutzuur (HCL, maagzuur) geproduceerd moet worden. Vet wordt afgebroken tot vetzuren. Op zich kan dit helemaal geen kwaad als we ook maar voldoende mineralen via onze voeding binnenkrijgen uit groenten en fruit. Maar omdat die in onze huidige ‘welvaartsvoeding’ veel minder zijn geworden en we daarnaast ook nog meer zuurvormende voedingsmiddelen zijn gaan eten zoals zuivel en geraffineerde granen, krijgen we nu gemiddeld dagelijks een overaanbod van zuren binnen (Vormann, 2001)[3].

Dit is een probleem waar we in het verleden maar nauwelijks of niet mee te maken hebben gehad. De mens at in het stenen tijdperk veel meer groente, fruit, noten en zaden. Waarschijnlijk 1/3 tot ½ van hun dagelijkse calorieën kwam van vers fruit en groenten, dus netto een alkalisch dieet. Bovendien bevatten verse groenten ook veel calcium, goed als alkalische buffer en voor de botten. De vitamine C uit verse groenen en fruit ondersteunt bovendien de opname van calcium (Cordain, 2012)[4].

Het is dus niet zo dat ‘zure’ voedingsmiddelen per definitie ongezond zijn. Vis, granen en peulvruchten leveren een zuuroverschot, maar zijn waardevolle voedingsmiddelen. Waar het om gaat is dat het evenwicht in het lichaam niet te extreem wordt verstoord. Het lijkt er dus op dat vooral het tekort aan groenten en fruit bepalend is voor de verzuring waar we nu mee te maken hebben. Andere factoren die daar ook in meespelen:

  • Dieren in het stenen tijdperk hadden veel minder vet dan hun gefokte nakomelingen van tegenwoordig
  • De belangrijkste leveranciers van zuren, kaas en andere zuivelproducten, waren niet beschikbaar

Dat het eten van vlees (veel eiwitten en vetten) op zich niet een oorzaak is voor verzuring blijkt ook uit onderzoek onder traditionele volkeren die veel vlees aten, maar geen last hadden van slechte botten of andere van de huidige chronische ziekten (Carrera Bastos, 2012)[5]. De schatting is dat ongeveer 87% van de mensen van voor de agrarische revolutie een alkalisch dieet had (Sebastian, 2012)[6].

Tegenwoordig geldt wel dat vegetariërs betere botten hebben op latere leeftijd dan omnivoren. Onderzoekers vergeleken de botdichtheid van lacto-ovovegetariërs (geen vlees, wel zuivel en eieren) met die van omnivoren (Marsh, 1988)[7]. Vooral op hogere leeftijd (zestig jaar en ouder) komt het verschil duidelijk naar voren. Omnivoren verliezen twee keer meer aan botdichtheid dan lacto-ovovegetariërs (35% versus 18%). Ook Ball et al. toonden aan dat vegetariërs aanzienlijk minder calcium via de nieren uitscheiden dan omnivoren (Ball, 1998)[8]. Waarschijnlijk (zie boven) is één van de oorzaken hiervan de zuurbelasting uit de consumptie van vlees en vet, maar daarnaast vooral het feit dat omnivoren minder groente en fruit eten. Te weinig om te compenseren voor het vlees en de ongezonde levensmiddelen die allemaal verzurend werken.

Moet ik minder eiwitten eten omdat die verzurend werken?

Je hoort vaak dat je niet veel eiwitten mag eten omdat je dan verzuurt, of omdat dit je nieren belast. Maar de vraag is niet hoeveel eiwitten je mag of kunt eten. De vraag is, hoeveel groente moet ik eten om te compenseren voor de verzurende voeding die ik al heb gegeten? En dus, hoeveel mineralen moet ik aan leveren om de zuur-base balans te behouden. Dit kun je heel gemakkelijk uitrekenen door te kijken naar de PRAL-waarde van een voedingsmiddel. PRAL is een afkorting voor ‘Potential Renal Acid Load’: de geschatte zuurbelasting op het lichaam per 100 gram voedingsmiddel. Een positieve waarde is gegeven aan producten die verzurend werken. Een negatieve waarde is gegeven aan voeding die een alkalisch effect heeft.

Eet je 100g van een product dat +10 is, dan moet je 100g eten van een product dat -10 is. Of 200g van een product dat -5 is om weer tot een evenwicht te komen. Het is erg moeilijk om gedurende de dag altijd op de 0 uit te komen. Een kleine disbalans hierin kan ons lichaam verdragen, maar wordt die disbalans te groot dan heeft dat effecten voor de gezondheid. Groente is dus niet alleen belangrijk voor de vitamines en mineralen, maar ook om de zuur-base balans in ons lichaam in stand te houden!

zuur base balans
Bron: Pruimboom, L., Dossier: Het zuur-base-evenwicht en klachten van het bewegingsapparaat”, VanNature nr. 4, 2007

Hoe kan ik zelf de zuur-base balans in stand houden?

Eet je vaak gehaast of even tussendoor of laat in de avond? Ben je vaak moe en lusteloos en heb je regelmatig last van een opgeblazen gevoel? Dit zijn duidelijke tekenen dat je lichaam teveel zuur bevat. Onze moderne westerse voeding, de manier waarop we eten en onze levensstijl werken vaak een teveel aan zuren in het lichaam in de hand. Het evenwicht herstellen is een geweldige kans om je algehele gezondheid te verbeteren. Want het voedingspatroon en de levensstijl die ons lichaam basisch houden, geeft ons de energie, de mooie huid, het slanke lichaam en de algehele gezondheid die we zoeken.

Eigenlijk zijn bijna alle ongezonde voedingsmiddelen zuurvormend. Maar andersom is het niet persé zo dat een zuurvormend product ongezond is. We hebben namelijk zowel zuurvormende als alkalische voeding nodig. De balans hiertussen is wat belangrijk is. De ideale verhouding voor base en zuur in het lichaam is 2:1 (Domenig, 2014)[9].

Sterk zuurvormende voedingsmiddelen: dierlijke eiwitten, gerijpte zuivelproducten, industrieel bewerkte producten, producten met geraffineerde suiker en bloem, koffie en alcohol.

Basevormende voedingsmiddelen: groenten, rijpe vruchten, glutenvrije granen als quinoa, boekweit en amarant, verse kruiden en amandelen.

Gezonde zuurvormende voeding: vis, gevogelte, sommige noten, zaden, en peulvruchten

Lifestyle factoren die zuurvorming kunnen bevorderen:

  • stress, angst, vermoeidheid en ergernissen > zoutzuur
  • zware metalen als lood, cadmium en amalgaamvullingen hebben ook een verzurende werking.
  • nicotine > nicotinezuur
  • aspirine > acetylsalicylzuur

Het herstellen van het zuur-base evenwicht zorgt voor meer energie, omdat cellen het hele lichaam van zuurstof voorzien en de vitaliteit verhogen. Basische voeding houdt het energiepeil de hele dag stabiel, voorkomt pieken en dalen in de bloedsuikerspiegel die worden veroorzaakt door zure bronnen. Herken je dit? Wat zou je vandaag al kunnen veranderen in wat je eet om je lichaam te helpen minder zuur te worden?Laat je reactie achter en maak kans op een gratis exemplaar van het boek “Je beste Lijf ooit” .

Ontdek de 3 beste adviezen voor meer energie (gratis e-book)

Referenties:

[1] De Leth, R., “Oersterk, gezond, fit en slank volgens de natuur”, 2012

[2] Pruimboom, L., “Dossier: Het zuur-base-evenwicht en klachten van het bewegingsapparaat”, VanNature nr. 4, 2007

[3] Vormann L. “Vortrag am 31.3.2001 in Salzburgratur Band 5 Kap. 2”, www.orthonews.net

[4] Cordain, L., “The paleo answer, 7 days to lose weight, feel great, stay young”, 2012

[5] Carrera-Bastos P. Et al., “The western diet and lifestyle and diseases of civilization, Research Reports in Clinical Cardiology”, 2011:2

[6] Sebastian, A., “Estimation of the net acid load of the diet of ancestral preagricultural Homo sapiens and their hominid ancestors”, American Journal of Clinical Nutrition, 2002 Dec;76(6):1308-16

[7] Marsh AG, et al. “Vegetarian lifestyle and bone mineral density”. American Journal of Clinical Nutrition, 1988;48,837-41

[8] Ball D, et al., “Blood and urine acid-base status in premenopausal omnivorous and vegetarian women”. British Journal of Nutrition, 78, 1998; 683–93

[9] Domenig S., “De alkalinekuur, ontzuur je lijf en wordt in 14 dagen slanker, energieker en gezonder”, 2014

Share:

25 comments

  1. Wow, bedankt voor de veelheid aan informatie en verhelderende inzichten in dit artikel.

    Ik verbaas me er ook zeer over dat, in het algemeen gesteld, huisartsen en internisten deze koppeling niet maken in het geval van osteoporose maar in plaats daarvan medicatie als bisfosnaten (met ernstige bijwerkingen) voorschrijven.

  2. Bedankt voor de info ik weet dat wat ik mankeer de verzuurde staat waar mijn lijf in verkeerd want de symptomen komen mij bekend voor. Ik ben mijn leefstijl aan het veranderen met behulp van het Bioprofiel, maar mijn werk leverd een grote hoeveelheid aan stress ongezonde stress ik zou ander werk moeten zoeken ben 53 jaar dus dat valt niet mee zou op dit moment ook echt niet weten wat ik zou moeten gaan doen. Zou het ook willen want ik ben het vaak spug zat

  3. Dat verklaart waarom ik op mijn 32e al grijs ben.
    Werkt appelazijn om de balans te herstellen? Ik lees dit her en der, maar of het zo is? Iedereen beweert van alles.

  4. Wel ik sta ook versteld van de vele positieve informatie nog nooit gekregen
    Ben 66jaar dus het telt,ik gebruik ook de ketebel voorzichtig
    Maar het voelt goed aan ik doe zeker voort maak vorderingen ,krijg nu al
    Een strakkere huid de rest komt nog wel ik vind de oefeningen
    Zelf prettig
    Zo een dikke mercie voor alles, ik heb het boek (je beste lijf ooit)gekregen
    en vindt het super ,ben wel goed verkeerd bezig geweest is tijd Dat ik
    Verander.groetjes Rita
    Rita

  5. Tijdens het lezen van dit artikel vroeg i mij af hoe het met d zuur-base balans zit bij Eskimo’s daar die voornamelijk leven van vlees, vis en vet.

  6. Ga volgende week voor het eerst beginnen met de Innerwave detox. Dit omdat m’n lichaam enorm veel klachten vertoont. Jou website/blog helpt enorm met dingen uitzoeken en mijn levensstijl verbeteren. Je boek zou mij daar ook enorm bij helpen! Op naar een “schoon” en gezond lichaam en een optimale gezondheid in de toekomst!

  7. Klopt het dat je -om een te hoge zuurgraad in je lichaam te voorkomen- elke dag een glas water met een half theelepeltje natrium bicarbonaat moet drinken?

  8. Ik begin al met de koffie te laten.. Bedankt voor alle info!

  9. wow wat is het lichaam een ingewikkeld iets! ik snapte er al helemaal niks van. het ene dieet na het andere. maar wat ik ook deed, niks, niks hielp. totdat ik het gevoel kreeg hormonaal uit balans te zijn. ik ging naar de dokter, een bloed onderzoek zou uitwijzen wat er aan de hand zou zijn. nou nee dus. alle bloedwaarden waren goed. toch maar eens het internet geraadpleegd. hoewel ik me al eens voor de nieuwsbrief had ingeschreven kwam ik wederom weer bij jesse uit. jesse bedankt. ik heb veel gehad aan dit artikel en ik denk dat dit voor mij een nieuw begin is van een nieuwe stap in mijn leven. hoe ik dit ga doen, moet ik nog even uitzoeken. ik hoop dat het lukt!!

  10. Na mijn burn-out blijkt dat ik nog klachten veroorzaakt doordat mijn zuur-base niet in balans is.
    De informatie vind ik best veel, maar ik wil er echt wat mee doen om weer gezonder en energieker te worden. Ik hoop dat jouw inzichten en kennis mij qua voeding ook weer kan helpen met een aantal stapjes vooruit.

  11. Interessant artikel. Heb het graag gelezen.

  12. Zeer interessant , ik ga het proberen, langzaam opbouwen lijkt me de beste manier om het vol te houden, ben begonnen met de koffie te schrappen en extra groenten te eten.

    Bedankt Jesse.

  13. Ik kwam achter dat laast heb van zuur in me lichaam heb. En wil ik weten hoe ik gezond gaan eten. Ik wil meer weten groetjes mv Laghrib

  14. Interessant verhaal, ik eet al veel meer groenten en minder vlees dan voorheen. Afgelopen weekend te veel gegeten en ik voelde me gelijk opgeblazen. Ik ga er zeker mee verder

  15. Mijn complimenten voor dit helder geschreven artikel, ik wist al veel, heel goede aanvulling! Dit artikel zou overal moeten liggen, evenals je andere informatie!!

  16. Erg interessant artikel, maarop dit moment vraag ik mij 2 dingen af.
    De verhouding 2:1 hoe moet ik dat zien?
    En als je nu verzuurd bent moet je dan tijdelijk meer basische dingen eten?
    Wie weet staat dat allemaal wel in het boek 😉
    Ivm mijn net ontdekte artrose ben ik hier pas mee bezig.
    Groetjes Leonie

  17. Eten zoals je je voelt, je verzadigd gevoel terug leren voelen en je daaraan aanpassen. Je bord hoeft niet altijd leeg te zijn zolang je gevoel maar goed is. Met je ogen eten is gemakkelijker dan met je gevoel. Mooie blog en leest heel gemakkelijk. Daarom gebruik ik ook suppletie omdat onze supermarkt voeding echt zo arm is tegenwoordig dat je een full time job nodig hebt om gezond eten te maken en te vinden … .

  18. Dankjewel voor alle tips, alle reacties gelezen en ook ik ga aan mijn verzuring werken.

  19. Ben zo blij dat ik uw raadgevingen vond! En wil graag op mijn voeding letten al is dit niet altijd makkelijk. Ben 61j en heb enorm veel stress gehad in mijn jongere leven. Doe het nu gedwongen al een tijdje wat rustiger aan.
    De juiste levenshouding en voeding is zo belangrijk.
    Maar wat mag en kan voor mij, ben benieuwd.

  20. Heldere uitleg. Welke supplementen kunnen me hierbij helpen?

  21. Super om te ontdekken dat ik mijn klachten kan omzetten. Ik begrijp hieruit dat ik het zelf kan en moet doen.
    Ben er klaar voor en ben benieuwd hoe

  22. Ik ga mijn voeding aanpassen!! Zeker op het gebied van suiker, koffie, goede groentes erc heb ik een inhaal slag te maken voor mijn lichaam en zeker voor mijn nieren!!

  23. helaas wordt de auteur niet gehinderd door kennis van zaken..
    hij zou een basisopleiding chemie moeten doen, waar hij moet leren , wat buffers precies doen, en ook berekeningen leren maken..
    hij heeft de klok horen luiden, maar weet niet waar de klepel hangt..

  24. Dank je wel voor dit artikel, geeft weer wat extra informatie.
    Ik was al gestopt met koffie drinken. De suiker vervangen wij veelal door fruit. Ik bak al een hele poos ook ons brood van zelf gemalen, dus volkoren spelt. Naar aanleiding van dit artikel zal ik meer experimenteren om delen van de spelt te vervangen door aardappel. Dat deed ik al weleens omdat het lekker is, maar kennelijk is het ook nog goed om de verzuringsverschijnselen nog meer onder controle te krijgen. Nog een gouden tip vond ik in het verleden “Yin Yoga”. Middels Yin Yoga herstelt het lichaam van verzuring, alleen al omdat de slaap verbetert. Zelfs reuma/artrose en andere chronische aandoeningen verzachten. Niet dat ze helemaal verdwijnen, maar de erbij horende pijnklachten verminderen aanzienlijk. Dat betekent wel dat je Yin Yoga “moet” blijven doen, maar dat heb ik er zeker voor over.
    Nogmaals bedankt voor jouw zeer bruikbaar artikel!

  25. Wauw! Bedankt voor deze informatie! Ik ben 22 en zit sinds een jaar in de medische molen. Ik heb last van zenuw klachten en van mijn spieren en gewrichten. Ik ben blij dat ik weet dat er andere opties zijn om me beter te laten voelen dan alleen medicijnen. Echt heel fijn!

Geef een reactie